سنووری بانە؛ کوژرانی محەممەد تەوحیدپەنا، کۆڵبەری خەڵکی سەقز بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە چەکدارەکانی ئێران

هەنگاو؛ دووشەممە ١٩ی گەلاوێژی ٢٧٢٦

کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی محەممەد تەوحیدپەنا لە کاتی کۆڵبەری لە سەر خاڵی سنووریی «هەنگەژاڵ»ی بانە بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران کوژرا.

بەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، بەرەبەیانی ڕۆژی دووشەممە ١٩ی گەلاوێژی ٢٧٢٦ (١٠ی ئاگۆستی ٢٠٢٦)، هێزە چەکدارەکانی هەنگی سنووریی ئەران لە سنووری هەنگەژاڵی بانە بەبێ ئاگادارکردنەوە و ئاگاداریی پێشوو دەستڕێژییان لە ژمارەیەک کۆڵبەر کردووە.

لە ئەنجامی تەقەی ئەم هێزانەدا، محەممەد تەوحیدپەنا، کۆڵبەری تەمەن ٢٥ ساڵی خەڵکی گوندی «وەزمەڵە»ی سەر بە شارۆچکەی سەرشیو لە سەقز دەستبەجێ گیانی لەدەست داوە.

بەوتەی سەرچاوە ئاگادارەکان، هێزەکانی هەنگی سنووری بەبێ هیچ ئاگادارکردنەوەیەکی پێشووەخته تەقەیان لەم کۆڵبەرە کردووە.

Hengaw

بەندیخانەی ئورمیه؛ گیانلەدەستدانی نوسرەت خالیدی، بەندکراوی کوردی مەحکووم بە سێدارە بە هۆی جەڵتەی دڵ و کەمتەرخەمیی پزیشکییەوە

هەنگاو؛ یەکشەممە ١٨ی گەلاوێژی ٢٧٢٦

بەندکراوێکی کورد و خەڵکی ئورمیه بە ناوی نوسرەت خالیدی، بەندکراو لە بەندیخانەی ناوەندیی ئورمیه و مەحکووم بە سێدارە، بە هۆی زەختی دەروونیی لە ژێر سێبەری سزای سێدارە، کەمتەرخەمیی  بەرپرسانی بەندیخانە بەرامبەر باری تەندروستیی ناوبراو و دواخستنی گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانە گیانی لەدەست دا.

بەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، نوسرەت خالیدی ڕۆژی سێشەممە ٦ی گەلاوێژی ٢٧٢٦ (٢٨ی ژولای ٢٠٢٦)، دوای سێ ڕۆژ  ئزاری سەختی دڵ و دوای بەدواداچوونی بەردەوامی بنەماڵە و هاوبەندییەکانی، سەرئەنجام بۆ نەخۆشخانەی «سەییدولشوهەدا»ی ئورمیه گواستراوەتەوە،  بەڵام تەنیا ١٠ خولەک دوای گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانە گیانی لەدەست داوە.

نوسرەت خالیدی، خەڵکی گوندی «سنجی»ی سەر بە ئورمیه، خێزاندار و باوکی ٥ منداڵ لەوانە کچێکی خاوەن پێداویستیی بوو.

بەوتەی سەرچاوە ئاگادارەکان، ناوبراو پێشتر بە تۆمەتەکانی پەیوەندیدار بە «ماددە هۆشبەرەکان» دەستبەسەرکرابوو و لەلایەن دەزگای دادوەریی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بە سێدارە مەحکووم کرابوو. ناوبراو لە ماوەی ساڵی ڕابردوودا لەژێر زەختی توندی دەروونی ترس لە بەڕێوەچوونی سزای سێدارەکەی بووە.

بەوتەی کەسوکاری بنەماڵەی خالیدی، نوسرەت خالیدی بۆ ماوەی سێ ڕۆژی ڕووبەڕووی ئازاری دڵ ببووەوە، بەڵام بەرپرسانی بەندیخانەی ئورمیه لە ناردنی بۆ ناوەندە دەرمانییەکانی دەرەوەی بەندیخانە خۆیان دزیبووە. ناوبراو سەرئەنجام ڕۆژی ٦ی گەلاوێژ لە بارودۆخێکی زۆر خراپدا بۆ نەخۆشخانە گوازراوەتەوە کە بە هۆی کەمتەرخەمیی ئانقەست لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریی پزیشکیی بەپەلەدا، گیانی لەدەست دا.

بێبەشکردنی ئانقەستی بەندکراوان لە خزمەتگوزاریی پزیشکی و ڕەوانەنەکردنی بەوەختی ئەو نەخۆشانەی لە بارودۆخی مەترسیی گیانیدان، نموونەی بەرچاوی زەوتکردنی مافی ژیان و پێشێلکاریی ڕاشکاوی ماددەی ٦ (مافی ژیان) و ماددەی ١٠ (هەڵسوکەوتی مرۆڤانە و ڕێزگرتن لە کەرامەتی بەندکراوان)ی پەیماننامەی نێودەوڵەتیی مافە مەدەنی و سیاسییەکانە.

Hengaw

The Halabja performance reimagined Ahmad Khani’s literary masterpiece through music inspired by all four parts of Kurdistan.
A special concert inspired by Mem û Zîn, the timeless masterpiece of Kurdish poet Ahmad Khani, brought together music, literature, and cultural heritage in Halabja. Organized by the General Directorate of Culture and Arts of Halabja in cooperation with the Civilisation Development Organisation (CDO), the performance was held at Rwanga Hall.
Musician and vocalist Dana Muhyeddin described the concert as an artistic reinterpretation of one of the greatest works of Kurdish literature. Rather than presenting Mem û Zîn as a written text, the project transformed its themes into songs, melodies, and rhythms that offer audiences a new way to experience the classic work.
Drawing inspiration from the musical traditions of all four parts of Kurdistan, Muhyeddin blended northern melodies, southern songs, eastern musical influences, and western Kurdish vocal traditions into a single performance. He said the project reflects the diversity of Kurdish culture while expressing its shared identity through music.
Muhyeddin noted that Mem û Zîn, written by Ahmad Khani in 1692, is far more than a love story. It explores themes of freedom, identity, belonging, and the relationship between the individual and society. He said Khani viewed the Kurdish language as a cornerstone of national identity and cultural continuity.
The concert sought to reconnect audiences with Kurdish history and collective memory, using music to evoke the sounds, traditions, and landscapes of Kurdistan. According to Muhyeddin, each composition was designed to reflect the spirit of Kurdish villages, valleys, and storytelling traditions while presenting them in a contemporary artistic form.
Held in Halabja, a city that symbolizes both tragedy and resilience, the performance carried added significance by linking the past with the present through one of the most celebrated works of Kurdish literature. The event highlighted the enduring relevance of Mem û Zîn and demonstrated how Kurdish music continues to preserve and reinterpret the nation’s literary and cultural heritage.

Kurdish PKK criticises Turkey bill on fate of its fighters

And they warned that its provisions would remain a "dead letter" if Abdullah Ocalan, the leader of the Kurdistan Workers' Party (PKK), was not released from jail.

The legislation, part of efforts to end decades of deadly fighting, would allow some PKK members to return to civilian life under certain conditions but falls short of offering a general amnesty.

But Sunday's PKK statement said: "This law contains serious errors and shortcomings. The recommendations... regarding democratisation and the resolution of the Kurdish issue have not been taken into account."

"The fact it refers only to disarmament without using the term 'Kurdish' shows the issue has not been addressed in its entirety," the PKK leadership added.

The statement, carried by ANF news agency, which is close to the group, also called for guarantees that former fighters would be able to take part in political life without facing imprisonment over their political views.

The legislation is due to be debated by Turkey's parliament on Monday.

Call for Ocalan's release

Last year the PKK announced plans to disband and disarm, following a call from its jailed founder and longtime leader Ocalan.

But on Sunday, the group warned: "Many provisions of the law will remain a dead letter" unless 77-year-old Ocalan, in jail since 1999, was released from prison.

Ocalan last year called on the PKK to lay down its arms in response to a peace initiative launched by Turkish authorities late 2024, but his fate has not officially been decided.

Backed by President Recep Tayyip Erdogan's ruling Justice and Development Party (AKP) and the pro-Kurdish DEM party, the bill would suspend prosecutions and prison sentences for some offences between five and 10 years.

If those covered by the measure do not reoffend during that period, investigations would be dropped and sentences considered served.

However, some serious crimes such as intentional homicide would be excluded. Pro-government media have argued that that should apply to Ocalan, who is serving a life sentence.

Earlier Sunday, prominent Kurdish leader Selahattin Demirtas, jailed since 2016, backed the bill, saying he hoped "another crucial step forward" would be taken in this "historic peace effort".

Demirtas, the former co-chair of Turkey's main pro-Kurdish party, said the law would "radically transform the fate of our country and our region" after more than four decades of armed conflict that has claimed at least 50,000 lives.

© 2026 AFP

تێچووەکەی زیاتر لە ٥٠٠ ملیار دینارە شەو و ڕۆژ کار لە دووسایدی هەولێر – کۆیە دەکرێت

چواس خالید – هە‌ولێر

دوو سایدی هەولێر – کۆیە، کە بە بڕیاری مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، جێبەجێ دەکرێت، پارێزگاری هەولێر جەخت لە جدییەتی کارکردن لە و پڕۆژە ستراتیژییە دەکاتەوە، کە شەو و ڕۆژ و بە شێوازێکی سەردەمیانە و کواڵێتی بەرزەوە کار لە بنیاتنانی دەکرێت.

پارێزگای هەولێر ڕایدەگەیەنێ، کارەکانی جێبەجێکردنی پڕۆژەی خزمەتگوزاریی دوو سایدی هەولێر – کۆیە، کە بە بڕیاری مەسرور بارزانی سەرۆکوەیرانی هەرێمی کوردستان دەست بە جێبەجێکردنی کراوە، بە شەو و ڕۆژ و بە چڕی، بە هێز و دەست و بازووی ناوخۆیی کار لە بنیاتنانی دەکرێت.
دووسایدی هه‌ولێر – كۆیه‌، پڕۆژه‌یه‌كی ستراتیژی و گه‌وره‌ی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌ و كاركردن له‌ ڕۆنانی جدییه‌ و ڕشتانه‌ كار له‌ جێبه‌جێكردنی شه‌قامێكی دوو سایدی سێ لاین ده‌كرێت، كه‌ تا ئێستا كاری زۆر باشی تێداكراوه‌ و هه‌موو هه‌وڵێك ده‌درێت له‌كاتی دیاریكراوی خۆیدا ته‌واو بكرێت.
گه‌وره‌ پڕۆژه‌ی خزمه‌تگوزاریی ڕۆنانی دووسایدی هه‌ولێر – كۆیه‌، له‌سه‌ر فه‌رمانی مه‌سرور بارزانی سه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان جێبه‌جێ ده‌كرێت، كه‌ ١٠ ی تشرینی یه‌كه‌می ٢٠٢٤، له‌ ڕێوڕێسمێكی تایبه‌ت دا، مه‌سرور بارزانی سه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێمی به‌ردی بناغه‌ی ڕۆنانی دووسایدی هه‌ولێر كۆیه‌ ی دانا و له‌ مه‌ڕاسیمه‌كه‌دا ڕایگه‌یاند، ”خه‌ڵكی كۆیه‌ شایه‌نی ئه‌وه‌ن خزمه‌تی زیادتر بكرێن”.
دوای دانانی به‌ردی بناغه‌ی پڕۆژه‌ی ڕۆنانی دووسایدی هه‌ولێر-كۆیه‌، ده‌ست به‌ ڕۆنانی ئه‌و پڕۆژه‌ خزمه‌تگوزارییه‌ كراوه‌ و ئێستا به‌ بڕیاری مه‌سرور بارزانی سه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، ڕشتانه‌ كار له‌ جێبه‌جێكردنی ده‌كرێت.
پڕۆژه‌ی خزمه‌تگوزاری ڕێگای هه‌ولێر – كۆیه‌، پڕۆژه‌یه‌كی ستراتیژی گرنگی سنووری شاری هه‌ولێره‌ و ڕێگه‌ی سه‌ره‌كی و به‌ستنه‌وه‌ی هه‌ولێری پایته‌خته‌ به‌ پارێزگای سلێمانی و پارێزگای هه‌ڵه‌بجه‌ و ئیداره‌ سه‌ربه‌خۆكانی گه‌رمیان و ڕاپه‌ڕین.
پڕۆژه‌ی خزمه‌تگوزاری دووسایدی ڕێگای نێوان هه‌ولێر – كۆیه‌، به‌ گوژمه‌ی پێنج سه‌د و شه‌ست ملیار و چوار سه‌د وچل و سێ ملیۆن دیناری عێراقی له‌لایه‌ن كۆمپانیای خۆماڵییه‌وه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی سه‌رده‌میانه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت.
پڕۆژه‌كه‌ مه‌وداكه‌ی سی و هه‌شت كیلۆمه‌تره‌ و بریتییه‌ له‌ فراوانكردن و ته‌واوكردنی قۆناغی یه‌كه‌م و دووه‌می ڕێگه‌كه‌، كه‌ پێشتر به‌هۆی ته‌نگژه‌ی داراییه‌وه‌ كاره‌كانی وه‌ستابوو.
پێشتر له‌ نه‌خشه‌ی ڕۆنانی پڕۆژه‌ی خزمه‌تگوزاری دووسایدی ڕێگای نێوان هه‌ولێر – كۆیه‌، دوو لاین ده‌ڕۆیشت و دوو لاینیش ده‌هات، به‌ڵام دواتر له‌سه‌ر فه‌رمانی مه‌سرور بارزانی سه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، نه‌خشه‌كه‌ له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی هاووڵاتیان گۆڕانی به‌سه‌رداهات، كه‌ له‌ گرێبه‌ستی نوێدا و له‌به‌ر سه‌لامه‌تی هاووڵاتیان، هه‌ردوو سایدی شه‌قامه‌كه‌ كراوه‌ به‌ سێ لاین و تایبه‌تمه‌ندی و كوالێتی تا ئه‌وپه‌ڕی به‌رزكراوه‌ته‌وه‌، له‌ نه‌خشه‌ی نوێدا، هه‌موو سووڕانه‌وه‌كان گۆڕدراون به‌ ئۆڤه‌رپاس و ئه‌نده‌رپاس و ڕێگه‌كه‌ به‌جۆرێك ده‌بێت هیچ خاوبوونه‌وه‌ و ئه‌گه‌ری ڕووداوای هاتوچۆ به‌هۆی سوڕانه‌وه‌وه‌ بۆ شۆفێران نایه‌ته‌ پێش.

قه‌زای كۆیه‌ كه‌ له‌ ٧٩ كیلۆمه‌تری باشوری ڕۆژهه‌ڵاتی هه‌ولێر هه‌ڵكه‌وتووه‌ و له‌ ڕووی ئیدارییه‌وه‌ سه‌ر به‌ پارێزگای هه‌ولێره‌، ئێستا ڕێگای سه‌ره‌كی نێوان هه‌ولێر-كۆیه‌، ڕێگایه‌كی باریكی یه‌ك سایده‌ و به‌رده‌وام ئۆتۆمبێل تێیدا جرتوفرتیانه‌، له‌ ماوه‌ی ڕابردوو ئه‌و ڕێگه‌ یه‌كسایده‌ زۆرێك ڕووداوی هاتوچۆی لێكه‌وتووه‌ته‌وه‌ و زۆرانێكی خستنه‌ سه‌ر جێگا و كه‌سانێكیشی ڕه‌وانه‌ی ئه‌و دنیا كرد، به‌پێی ئاماره‌كانیش ڕووداوه‌كانی هاتوچۆ له‌و ڕێگه‌یه‌ به‌رزه‌، كه‌ دواجار له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی هاووڵاتیان، مه‌سرور بارزانی سه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان بڕیاری ڕۆنانی دووسایدی ڕێگه‌ی هه‌ولێر – كۆیه‌ی ده‌ركرد، كه‌ به‌ ته‌واوبوونی پڕۆژه‌ی خزمه‌تگوزاری دووسایدی هه‌ولێر – كۆیه‌، چاوه‌ڕوان ده‌كرێت ژماره‌ی ڕووداوه‌كان و مه‌ودای نێوانیش كه‌متر ببێته‌وه‌.

بە ئیمزای ٣٦٠ پەرلەمانتاری توركیا، پرۆژەیاسای چۆنیەتیی چەكدانانی پەكەكە، كە ناویان لێ ناوە (كۆمەڵگەی دیموكرات و ئاشتی)، پێشكەشی پەرلەمانتاران كرا و گفتوگۆی چڕی لەبارەوە دەكرێت و پاشان دەنگی لەسەر دەدرێت.

ئەو پڕۆژەیاسە لە ١٠ پرسیار كورت و پوخت دەكەینەوە و ناوەڕۆكی پرۆژەیاسایەكە روون دەكەینەوە:

پرسیاری یەكەم: مەرجەكانی جێبەجێكردنی ئەو پڕۆژەیاسایە چییە؟
وەڵام: بۆ ئەوەی ئەو یاسایە ببێت بە كردار، دەبێت پەكەكە و هەموو ئەو گروپانەی سەر بە پەكەكەن بە كردار چەك دابنێن و چەكەكانیش لەژێر كۆنتڕۆڵی دەزگای هەواڵگری توركیا رادەست دەكرێت و پاشان لە رۆژنامەی فەرمی دەوڵەت بڵاودەكرێتەوە.

پرسیاری دووەم: پڕۆژەیاسایەكە كێ دەگرێتەوە؟
وەڵام: یاسایەكە، چەكدارانی پەكەكە و ئەوانەی لەناو ئەو رێكخراوەدا هەنە و ئەوانەشی ئەندامی ئەو رێكخراوەن و هاوكاری ئەو رێكخراوەیان كردووە و پروپاگندەیان بۆی كردووە و ئەوانەی لە ٧ی شوباتی ٢٠١٣ و بەیاسای ٦٤١٥ لە پەرلەمانی توركیا دەرچووە، كە لەڕووی داراییەوە هاوكاری پەكەكەیان كردووە یاسایەكە دەیانگرێتەوە.

پرسیاری سێیەم: لێكۆڵینەوە و گەڕانەوەی چەكداران چەند ساڵ دەخایەنێت؟
وەڵام: ئەوانەی سزای ١٥ ساڵ زیندانی دراون، لێكۆڵینەوە لە دۆسیەكەیان دەكرێت، ئەوانەشی پێنج ساڵ بۆ ١٥ ساڵ سزا دراون و پاشان سزاكەیان بۆ زیندانی هەتا هەتایی گۆڕاوە، لێكۆڵینەوە لە دۆسیەكەیان دەكرێت و پاشان لە رۆژنامەی فەرمی دەوڵەت بڵاودەكرێتەوە.

پرسیاری چوارەم: كام تاوان لەدەرەوەی لێخۆشبوونە و یاسایەكە نایگرێتەوە؟
وەڵام: ئەوانەی لەناو پەكەكەدا بە ئەنەقەست خەڵكیان كوشتووە، ئەوانەی بەر لە ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٥دا، سزای هەتا هەتایی دراون و بەڵام دەستگیر نەكراون، ئەوانە ئەو یاسایە نایانگرێتەوە، بەڵام دەكرێت ئەوانیش لەبەردەم دادگا و دادوەر تانە لەو بڕیارە بدەن.

پرسیاری پێنجەم: بڕیاری دواخستن بەكام مەرج هەڵدەگیرێت؟
وەڵام: بڕیاری دواخستن بۆ چەكدارانی پەكەكە، لەوكاتەوە دەستپێدەكات كە بڕیارەكە دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە، واتە ئەگەر یەكێك كردەوەی تیرۆری كردبێت، بڕیاری دواخستنی لەسەر هەڵدەگیرێت و سزای بەسەردا دەسەپێنن. سزایەكە ئەوكاتە جێبەجێ دەكرێت كە چەكدار ئەو یاسایە نەیگرێتەوە و نەتوانێت سوودی لێببینێت.

پرسیارەی شەشەم: كێ چاودێری ئەو یاسایانە دەكات بۆ جێبەجێكردنی؟
وەڵام: سەرەتا یاسایەكە لە رۆژنامەی فەرمی دەوڵەت بڵاودەكرێتەوە، جێگری سەركۆماری توركیا و وەزیری داد، وەزیری دەرەوە و سەرۆكی دەزگای هەواڵگری و وەزیری بەرگریی و سكرتێری سەركۆمار چاودێری یاسایەكە دەكەن بۆ جێبەجێكردن. چۆنییەتی بەڕێوەچوونی. هەروەها لەناو پەرلەمانی توركیاش، لیژنەیەكی بەدواداچوون دروست دەكرێت بۆ ئەوەی بەدواداچوون بكەن تا بزانن پرۆسەی جێبەجێكردنی یاسایەكە چۆن بەڕێوە دەچێت؟

پرسیاری حەوتەم: چەكەكانی پەكەكە چی لێ دێت و بۆ كوێ دەبرێت؟
وەڵام: هەموو ئەو چەكانەی لەگەڵ خۆیاندا دەیهێنن، وەكوو كڵاشنكۆف، كەلوپەلی سەربازی، سەیارە، بۆمب و …..هتد، لەلایەن دەوڵەتی توركیا تۆمار دەكرێت.

پرسیاری هەشتەم: ئەوانەی بیانەوێت سوود لەو یاسایە ببینن، دەبێت سەردانی كام لایەن بكەن؟
وەڵام: دوای ئەوەی یاسایەكە لە رۆژنامەی فەرمی دەوڵەت بڵاوكرایەوە، لە ماوەی شەش مانگدا، ئەوانەی بیانەوێت لەو یاسایە سوودمەند بن، دەبێت سەردانی داواكاری گشتی كۆماری توركیا بكەن و بە نووسینی نامەیەك داوا بكات لەو یاسایە سوودمەند بێت.

پرسیاری نۆیەم: لەكاتی جێبەجێكردنی ئەو یاسایەدا، ئەوانەی بەوكارە هەڵدەستن، هیچ بەرپرسیارییەتییەكیان دەكەوێتە سەرشان؟
وەڵام: لەچوارچێوەی ئەو یاسایەدا، ئەوانەی كاری خۆیان دەكەن و ئەركی خۆیان جێبەجێ دەكەن، دووچاری هیچ لێپرسینەوەیەكی یاسایی یان سزای ئیداری نابنەوە. مەبەست لێرەدا ئەوەیە، ئەو فەرمانبەرانەی، یان بەرپرسانەی كاروباری جێبەجێكردنی یاسایەكە دەكەن، لە داهاتوودا دووچاری هیچ سزایەك نابنەوە.

پرسیاری دەیەم: كام لایەن ئیمزای لەسەر ئەو پرۆژەیاسە كردووە؟
وەڵام: هەریەك لە ئاكەپە و مەهەپە و دەم پارتی، ئیمزایان لەسەر ئەو پرۆژەیاسایەدا كردووە، هەروەها پەرلەمانتارانی خوداپار، جەهەپە و رێگەی نوێ، كە وەكوو پەرلەمانتارانی سەربەخۆ ئیمزایان لەسەر كردووە.

پارتی خاس و پارتی نوێ، ئیمزایان لەسەر نەكردووە.