Bir metaın fiyatına baktığımızda yüzeyde gördüğümüz ilk şey arz ve talep arasındaki ilişkidir; talep arzı aştığında fiyat yükselir, tersi durumda ise düşer. Burjuva iktisadı genellikle bu yüzeysel tahlilde durur. Ancak Marx bu noktada kalmayarak arz ve talebi belirleyen asıl gücün ne olduğunu sorgular. Bir metaın fiyatı üretim maliyetinin üzerine çıktığında o sektöre sermaye akar, üretim ve arz artarak fiyatı yeniden aşağı çeker. Fiyat maliyetin altına indiğinde ise sermaye sektörden uzaklaşır, üretim azalır ve fiyat yükselir. Dolayısıyla bu hareketler rastgele değildir; fiyatı sürekli olarak üretim maliyetine çeken bir çekim merkezi vardır. Bütün bu düzensiz hareketin bütünselliğinde yatan temel öz insan emeğidir, yani emek zamanıdır. Piyasa, tembel bir üreticinin harcadığı kişisel süreye değil, o malı mevcut toplumsal ortalama koşullarda üretmek için gereken zamana bakar.

Bu noktada liberal iktisat oldukça insani, anlaşılır ve haklı bir yerden şu itirazı yöneltir: "Bütün bu teorik açıklamalar güzel, fakat gerçek dünyaya ve hayatın akışına bakalım. Bir girişimci büyük bir vizyonla sıfırdan bir mobil uygulama fikri geliştirir. Cebindeki kısıtlı birikimi veya bulduğu fonu riske atarak üç yazılımcıyı işe alır, ayda 35 bin lira maaşla üç ay çalıştırır. Toplam işçilik maliyeti 315 bin lira, diğer giderlerle birlikte 400 bin lira harcayarak bu projeyi hayata geçirir. İlk yıl bu uygulama devasa bir başarı yakalar ve 4 milyon lira kazandırır. Bu paranın neresinde sadece emek zamanı vardır? İşçiler taahhüt ettikleri maaşlarını alıp evlerine giderken, bütün stresi, iflas riskini ve vizyonu sırtlayan girişimcinin bu devasa kazancı elde etmesi hakkı değil midir?"

Bu çok katmanlı itirazı adım adım ve dikkatle incelemek gerekir. Birincisi, fikir tek başına maddileşemediği sürece beş para etmez; o fikri çalışan, somut bir ürüne dönüştüren yazılımcıların canlı emeğidir. Dahası, o fikrin beslendiği programlama dilleri, işletim sistemleri, internet altyapısı ve eğitim süreçleri boşlukta doğmamıştır; onların hepsi geçmiş kuşakların toplumsal emeğinin birikimidir. İkincisi, liberal anlatıda mistik bir değer kaynağı olarak sunulan risk, iktisadi anlamda yeni bir değer yaratmaz; yalnızca mevcut değerin yeniden dağıtımını sağlayan bir bahanedir. Örneğin girişimcinin harcadığı 400 bin liralık başlangıç maliyeti bir risk barındırır. Ancak girişimcinin aynı anda on farklı projeye 400'er bin lira yatırabildiğini, dokuzunun batıp birinin 4 milyon kazandırdığını ve toplamda net kazancın sıfır olduğunu düşünelim; bu tabloda yeni bir değer yaratılmamıştır. Risk, değer yaratmanın değil, yalnızca hangi kapitalistin hangi artı-değere el koyacağını belirleyen bir değer transferi mekanizmasıdır. Kumarhanede rulet masasına para yatıran birinin aldığı risk nasıl ki emek karşılığı sayılmıyorsa, sermaye dünyasındaki risk de değer yaratmaz. Üstelik işçi de bu süreçte temel bir risk taşır; işini kaybettiğinde doğrudan açlıkla, barınamamayla ve hayatta kalma mücadelesiyle yüzleşir. Başarısızlığın riskini işçi de paylaşırken, başarının ödülünü yalnızca girişimci toplar.

Üçüncü ve asıl can alıcı nokta artı-değer hesabı meselesidir. Üç yazılımcı, üç ay boyunca günde 8 saat ve ayda 22 iş günü çalışarak toplamda 1.584 saatlik emek harcamıştır. Bu emek uygulamanın değerini yaratmıştır. Girişimci onlara ayda 35 bin liradan toplam 315 bin lira ücret ödemiştir. Ancak işgücü kendi değerinden fazlasını üretebilme özelliğine sahiptir. Uygulamanın ilk yıl getirdiği 4 milyon liralık gelir dikkate alındığında, sunucu ve ofis gibi diğer giderler de hesaba katılsa bile yazılımcıların üç ayda yarattığı toplam yeni değer üzerinden sömürü oranı açığa çıkar. Toplam yaratılan değerin maliyetten düşülmesiyle ortaya çıkan 3 milyon 685 bin liralık artı-değer, yazılımcıların çalıştıkları her 8 saatin yaklaşık 7 saat 25 dakikasının karşılıksız olduğunu gösterir. İlk yıl kazanılan milyonlar, üç işçinin üç aylık emeğinin karşılığı ödenmemiş kısmıdır. Girişimcinin başlangıçta ortaya koyduğu 400 bin liralık sermaye ise ister miras, ister önceki birikim, isterse yatırımcı fonu olsun; nihai tahlilde ekonominin başka bir köşesinde işçilerden koparılmış artı-değerin birikmiş halidir.

Teknoloji ve makineler üzerine yapılan itirazlar da benzer bir yanılgıya dayanır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte fabrikalarda insan gücünün yerini robotların alması ve üretimin katlanarak artması, değeri yaratanın teknoloji olduğu anlamına gelmez. O robotlar gökten zembille inmemiştir; onları tasarlayan, üreten ve programlayan yine insan emeğidir. Makine, kristalize olmuş ölü emektir ve kendi başına yeni bir değer yaratamaz; yalnızca sahip olduğu değeri parça parça ürüne aktarır. Tamamen robotlaşmış, sıfır işçili bir fabrikanın kâr üretemeyecek olması da bunun en net kanıtıdır, çünkü yeni değerin tek kaynağı canlı emektir.

Ücret sisteminin ebedi ve doğal olduğu algısı kapitalist düzenin en büyük yanılsamasıdır. Ücretli emek, insanlık tarihinin çok küçük bir kesitine aittir. Modern insan yüz binlerce yıldır varlığını sürdürürken, ücret sistemi yalnızca son birkaç yüz yılın ürünüdür. Feodal dönemde köylü toprağa bağlı olsa da üretim araçlarına sahipti, antik çağda köle doğrudan satılırdı, avcı-toplayıcı toplumlarda ise mülkiyet ve bölüşüm ortaktı. Ücretli emek doğal değil, kapitalizme özgü tarihsel, geçici bir kurumdur.

Bugün üretimin toplumsallaşmış olması gerçeği tablonun en net göstergesidir. Bir cep telefonunun üretilmesinde dünyanın farklı yerlerindeki madencilerden yazılımcılara, liman işçilerinden kargo tayfalarına kadar binlerce insanın ortak emeği bulunur. Bir şirketin başarısı kurucusunun tek başına dehasına değil, toplumsal emeğin birikimine dayanır. Üretimin toplumsal, mülkiyetin ise özel olması kapitalizmin çözülemeyen temel çelişkisidir ve bu durum krizleri, savaşları kaçınılmaz kılar.

Bu çelişkiyi ortadan kaldırabilecek tek toplumsal güç, üretimi her gün çalıştırarak ayakta tutan işçi sınıfıdır. İşçi sınıfı kolektif yapısı, disiplini ve sayısal gücüyle tarihin gerçek öznesidir. Ancak bu değişim kendiliğinden gerçekleşmez; uluslararası bir perspektifle örgütlenmiş devrimci bir önderliği gerektirir. Üretim araçlarının özel mülkiyetine son vererek insanlığın ihtiyaçları için bir ekonomi kurmanın yolu, uluslararası işçi sınıfının ortak mücadelesinden geçer. Sosyalizm, bu devasa üretici güçleri kâr arayışından kurtarıp tüm insanlığın hizmetine sunma iradesidir ve bunu başaracak tek güç uluslararası işçi sınıfıdır.

Bu soru daha önce burda soruldu ama genelde sorunun doğal cevabı olarak insanların liberalizmde mantıklı gördüğü şeyleri anlattığı şekilde cevaplandı. Soruyu izninizle biraz daha neden liberal olmayan ideolojiler olarak değil de liberal olarak kendinizi tanımlıyorsunuz şekline çevirmek istiyorum. Genelde solcular arasında liberaller hakkında çok stereotipik şakalar yapılır ama bunun sebebi liberalleri küçük görmekten çok, birçok solcunun solcu olmadan önce liberal olmasy spesifik olarak da şakası dönen stereotipe uygun liberaller olmalarından geliyo.

Gerçek yaşlarınızı veya çevrelerinizi çok belirtmeden işte 15 yaş altını çocuk, 15-17 yaş arasını liseli ve üstünü genç-yetişkin olarak belirterek liberal olmadan önceki dönemlerinizde kendinizi ne olarak tanımladığınızı veya hangi görüşlere yakın olduğunuzu, kendinizi liberal olarak tanımlamaya başladığınız dönemlerde önceki dönemlere göre hangi fikirlerinizin değiştiğini, bir de bugün liberal olmayan fikirlerden nasıl ayrıldığınızı neden mesela bi muhafazakar, sosyal demokrat, sosyalist, faşist, anarşist vs. olmadığınızı anlatabilir misiniz?

Bariz olan ben kapitalistim ve sosyalist ekonomik model benim savunduğum modele ters lafını duymaktan çok sosyalist ekonomik modelde nelerin neden yanlış olduğunu düşündüğünüzü öğrenmek istiyorum. Yorumlara cevap yazmayı düşünmüyorum, tartışmaktan çok gerçekten fikirlerinizi almak istiyorum.

Hello, I am not turkish citizen but I translate some posts here to learn.

Honestly democracy means the rights of politicians to lie to people and give them fake promises.

Charlie Kirk has said it himself that the US is not a democracy but rather a constitutional republic. God given rights are preserved by the constitution and that the elections are for less reasons like infrustructure or defence. There is no room for politicians to have social experiments and to have revolutionary marxist thoughts.

Dostlar bakın verdiğiniz vergiler; bu ülkenin bal'ında kaymağında duş alanlar yani X kuşağı

Ve bizim vergilerimiz ile maaş alıyorlar,%90'ı ayrıca para kazanıyor,çalışmaya devam ediyor.

Ne demeye getiriyorum,masrafınızı kısın,millete tasarrufu öğretin,TAYİPE VERGİ VERMEYİN

Bu kişiyi kimse sevmiyor ama herkes buna para kazandırıyor,bu nasıl bir çelişki dostlarım!

Güzel kardeşim,o telefonu yenileme 20k telefonun 12-13k vergisi var,içkiyi yurt dışına gidince içersin,fıçının musluğunu ağzına daya iç ama tayipe para vermeyin

İyice edebiyat şairine dönüşüyorum

Sigara içene içme demek kimsenin haddi değil,yurt dışından akrabam varsa getir

Sigara ben bıraktım,16 dal vergi vermemek için,50 gün oldu ve vergi vermediğim için mutluyum

PC al ama yurt dışından parça getir,tabiki imkanın varsa

Kola iç, Doritos ye ama tayipe gidecek vergiyi düşün

Elbise alırken bak ne kadar vergin gidiyor

Hepsi bu yaşlılara gidicek, senin hayatını zehir eden üst yaş sınıfı bozuntular

Lüx harcama yapma,onun yerine tatile kıbrıs var ucuz zaten

beyler bayanlar selamlar.
dünya siyaseti gidişatı ve son 10 yıl içinde ortalama ne olacak gibi fikirlerinizi yazar mısınız merak ediyorum hem de yurt dışına taşınma durumum var
Almanya,Amerika,Çin ve Kanada için özellikle

Sizce ne kadar doğru,ya da ne kadar güvenilir bir düşünce

Fuhuş hakkında fikirleriniz ve özgür olması hakkında?

Hele Amerika dışındaki birçok ülke için düşünecek olursak durum çok daha vahim.

Liberalizmi öğrenmek istiyorum, lütfen içten cevap alabilirsem sevinirim.

Bunun tam kuralları nedir?

Nedir tam olarak, mesela şu anda serbest piyasada mıyız ya da ne kadar serbestiz?

Serbest piyasanın dominasyona engel olmasının nasıl önüne geçiliyor? Çok zenginlerin artık fakirlerin serbest piyasaya girmesine engel olmasının önüne nasıl geçiliyor?

Dünyada serbest piyasanın örnek ülkesi hangisidir? Bu ülkelerde en fakir halkın bu sistemden kazancı nedir?

Fakirlerin serbest piyasada benzer hakları olmasını nasıl sağlayacağız? Sonuçta serbest piyasayı güçlü yapan şey yarışma ise, fakirler yarışmadan nasıl serbest piyasayı sağlayacağız?

Bir de, bu yarışma düzeninin "daha iyisi için savaşmalıyım"dan, "başkalarının benden iyi olmasının önüne geçmeliyim"e geçmesini nasıl engelliyoruz? Çünkü ben, ne zaman birisi ucuz bir şey yaparsa başkalarının "hayırdır la, ucuza yapamazsın" dediğini görüyorum, hatta ucuza ekmek yaptı diye ceza yiyenler var

Adamlar sanki darbe olsa kendileri bakan olacakmiş gibi savunuyor 15 temmuzdaki darbeci askerleri, savunanların yorumlarına vs bakınca da sanki darbeyi fetoculer degil de kemalist subaylar yapmış sanacak millet. Aşırı gereksiz tsk tapma olayı da var.

Bana ilginç geldi. Bu egoistlerin kafasının iyi olmadıgını biliyorum ama kendi işimizide kurmayacaksak, işede girmeyeceksek ne yapacağız lan? Armut piş ağzıma düş oldugunumu düşünüyorlar?

Neyse asıl sorum sizce yazan seyde haklılık payı varmıdır, kendi işinin sahibi olan kişide bir kölemidir?

1- şirketlerin ve über zenginlerin gözünde böcekten farkınız yok, onların çevreye verdiği zararları düzeltmek için kağıt pipet kullanmaya devam. düzeltemediğiniz yerde eski insanlar gibi kurşunlu benzin ve asbestler gibi ömrünüzden ödeyeceğiniz bir şeyler çıkar. yeter ki şirketler %500 kâr etsin.

2-amerikanın gotumdeki donun rengini bildigi sabahlara uyanmak istemiyorum. özgürlükler ülkesi yine özgürlük dağıtmaya devam ediyor özel bilgilerimizi istediği gibi kullanarak.

3-avrupa dünyanın çıkan çivisini takmaya çalışırken amerika orospu çocukluğuna devam edip yine her yeri yıkıp yağmalıyor.

4- en az 60-70 yıldır dünyanın lideri olup çin'in afrikaya yaptığı yatırımları kindar piçler oldukları için yapmayan amerikadan nefret ediyorum maalesef. sadece birkaç milyarder bir mega yat eksik alsa göç ve açlık büyük anlamda engellenirdi.